काठमाडौँ । हामी सबैले त्यो हल्का हरियो रङको घर देख्यौँ, जुन चट्टानजस्तै उभिएर आफ्ना मानिसहरूलाई बचायो।
त्यस चमत्कारिक घरवरपरका अन्य सबै घरलाई बाढीले बगाउँदा त्यहाँका बासिन्दाहरू असहाय बनेर आफ्नो सुरक्षाको प्रार्थना गर्दै बाल्कोनीमा उभिरहेको दृश्य संसारले सास रोकेर हेर्यो।
केही डरलाग्दा मिनेटसम्म, त्यो एउटा सानो हरियो घरको वरिपरि संसार टक्क अडिएको थियो। हिलो पानी, चट्टान, जरैबाट उखेलिएका रुख र भग्नावशेषसहितको भेलले कार्डबोर्डबाट बनेका झैँ गरी अन्य भवनहरूलाई बगाएर लगेको थियो।
ती क्षणहरूको भिडियो भाइरल बन्यो। यो केवल घरले हार नमानेको कारणले मात्र थिएन, मानिसहरूले त्यसभित्र अझै पनि परिवार फसेको देख्न सक्थे।
घरमै सोफामा बसेर हेरिरहेकाहरूका लागि सबैभन्दा डरलाग्दो एउटै प्रश्न थियो– के भित्र भएका मानिसहरू सकुशल र जीवितै बाहिर निस्कन सक्लान् ?
हो, उनीहरू बाँच्न सफल भए। अनि यो ‘चमत्कारिक हरियो घर’ को कथा नेपालको विनाशकारी अगस्ट २०२६ को बाढीबाट उब्जिएका आशाका दुर्लभ कथाहरूमध्ये एक बनेको छ। त्यो बाढी डरलाग्दो शक्ति लिएर आएको थियो।
यो विपत्ति गत बुधबार बिहान सुरु भयो। नेपालको उत्तरी सीमानजिकै ल्हेन्दे खोलामा हिउँ र चट्टानसहितको विशाल पहिरो खस्यो। यसले तल्लो तटीय क्षेत्रमा विनाशकारी बाढी निम्त्यायो। गृह मन्त्रालयले यो घटनाले रसुवामा ठुलो विनाश गरेको र नुवाकोट, धादिङ र गोरखाका नदी किनारका क्षेत्रहरूलाई प्रभावित बनाएको बतायो।
यो पहिले कहिल्यै नदेखिएको जस्तो अवस्था थियो। पानीसँगै हिलो, ठुला ढुङ्गा, रुख र ठुलो मात्रामा भग्नावशेष मिसिएर आएकाले यो सामान्य नदीको बाढीभन्दा बिलकुलै फरक थियो।
यसले नदी कोरिडोरका बस्तीहरू तहसनहस पार्यो र सडक, पुल, घर तथा पूर्वाधारहरू नष्ट गर्यो। नुवाकोटमा भने एउटा विशेष र असाधारण घटना घट्यो।
खैरो रङको भेलको बिचमा एउटा हल्का हरियो रङ पोतिएको घर उभिरहेको थियो, जबकि त्यस वरपरका संरचनाहरू बगेर बेपत्ता भइसकेका थिए। बाल्कोनीमा परिवारका धेरै सदस्य तल भइरहेको विनाश हेरिरहेको देख्न सकिन्थ्यो। उनीहरू फसेका थिए र जाने कुनै ठाउँ थिएन। आफ्नो छिमेक बेपत्ता भएको हेर्नुबाहेक उनीहरू केही गर्न सक्दैनथे।
भाइरल भएको यो फुटेज हेर्न गाह्रो छ र यसले हृदयविदारक बनाउँछ। बाढीले दुवैतिरबाट घरहरू निल्दा पनि त्यो हरियो घरले हार मानेन र भित्रका मानिसहरूले पनि हरेस खाएनन्।
परिवारको उद्धार कसरी भयो त ?
त्यहाँ बस्नेहरू बाँच्न सफल भएको रिपोर्टहरूले पुष्टि गरे। नुवाकोटमा भएको घटनाको अभिलेखीकरण गरेको रोयटर्स कनेक्टले उद्धारकर्ताहरू त्यहाँ नपुग्दासम्म परिवारका सदस्यहरूलाई जीवित राख्न उक्त घर बाढीमा लामो समयसम्म टिकिरहेको रिपोर्ट गर्यो।
सामाजिक सञ्जालका धेरै पोस्ट र रिपोर्टहरूले उद्धारको फरक-फरक विवरणहरू फैलाएका छन्। सबै बासिन्दालाई स्थानीय र सेनाले उद्धार गरी सुरक्षित स्थानमा ल्याएका थिए।
त्यो हरियो घर वास्तवमै जमिनमाथिको अस्थायी जीवनरक्षक डुङ्गा बन्यो। भित्रका मानिसहरू बाँच्नका लागि यो घर पर्याप्त समयसम्म उभिरह्यो।
घर किन भत्किएन त ?
यो एउटा चाखलाग्दो इन्जिनियरिङ चमत्कार हो। यसको जवाफ कुनै रहस्यमय चमत्कार नभई निर्माण र स्थानको संयोजन भएको देखिन्छ। संरचनाको परीक्षण गर्ने रिपोर्टहरूका अनुसार यो घर प्रबलित कङ्क्रिट फ्रेमले बनेको थियो, जसको संरचनात्मक तत्त्वहरूलाई स्टिलको डन्डीले जोडिएको थियो। यस्तो फ्रेमले कुनै पनि सहारा नभएको सामान्य पर्खालको तुलनामा शक्तिशाली साइडवेज (छेउबाट आउने) बललाई धेरै गुणा बढी प्रतिरोध गर्न सक्छ।
परिवार बाँच्न सफल भयो। हरियो घरलाई प्रकृतिमाथि विजयको प्रतीकको रूपमा हेर्न लोभ लाग्छ। तर यस दृश्यको अर्को पाटो पनि छ।
परिवार त बाँच्यो होला, तर उनीहरूको बाल्कोनी बाहिरको संसार सेकेन्डमै परिवर्तन भइसकेको थियो। बाढीले घर, सडक र जीविकोपार्जन नष्ट गर्यो। मानवीय क्षति अझै बढिरहेको छ। सयौँ मानिसको मृत्यु भएको वा बेपत्ता भएको रिपोर्ट छ, सँगै उद्धार टोलीहरू सुरुङ र एकान्त बस्तीहरूमा फसेका मानिसहरूसम्म पुग्न सङ्घर्ष गरिरहेका छन्।
अलौकिक अर्थमा यो घर कहिल्यै ‘चमत्कारिक’ थिएन। यसको अस्तित्व जोगिनुमा इन्जिनियरिङ कारणहरू रहेको देखिन्छ। तर ती डरलाग्दा तस्बिरहरू हेर्ने मानिसहरू र विशेषगरी बाल्कोनीमा उभिएर पानी घट्ने प्रतीक्षा गरिरहेको त्यो परिवारका लागि भने यो अनुभूति पक्कै पनि धेरै फरक हुनुपर्छ।